Враќање на природните ладилни флуиди

Ладилните флуиди поминаа низ неколку генерации. Првите индустриски системи од почетокот на дваесеттиот век работеа со амонијак и јаглерод диоксид. Потоа дојдоа фреоните — CFC и HCFC — коишто беа безбедни за ракување, но во осумдесеттите години беше потврдено дека ја осиромашуваат озонската обвивка. Наместо нив се воведоа HFC средствата, а дури подоцна и HFO. Проблемот со HFC не е озонот, туку климата: некои имаат потенцијал за глобално затоплување и над 3.900 пати поголем од јаглерод диоксидот.

Затоа денес се враќаме на средствата од каде што сè почна.

Амонијак (R-717)

Природен флуид со нула GWP и нула ODP, со одлични термодинамички својства — овозможува температури до −70 °C. Се користи главно во големи индустриски постројки и ладилници, каде носи висока енергетска ефикасност и брз поврат на инвестицијата. Ниската цена и достапноста го прават економичен избор, а системот не содржи вода, што го елиминира ризикот од легионелоза.

Амонијакот е класифициран како B2L — повисока токсичност и ниска запаливост. Тоа значи машинска просторија, вградена детекција на гас и обучен персонал. Карактеристичниот мирис помага истекувањето да се открие рано, но не ја заменува опремата за детекција.

Јаглерод диоксид (R-744)

Со GWP еднаков на 1, CO₂ е референтната точка за сите останати средства. Во системите за ладење работи транскритично — дел од циклусот се одвива над критичната точка (30,98 °C и 73,8 bar), каде флуидот се шири како гас но има густина на течност.

Транскритичните CO₂ системи станаа стандардна технологија за нови супермаркети во Европа. Првично беа фаворизирани во ладните клими, но подобрувањата на ефикасноста ги направија применливи и во потоплите јужни региони.

Пропан и изобутан (R-290, R-600a)

Јаглеводороди со GWP од само 3, со многу добра ефикасност. Класа A3 — високо запаливи, што ја ограничува употребата на системи со мало полнење: домашни ладилници, витрини, мали машини за мраз. Инсталацијата ја врши техничар со важечки сертификат.

Што значи ова во пракса

Ниту едно од овие средства не е универзално решение. Изборот зависи од видот на опремата, големината на полнењето и условите во објектот. Заедничкото им е дека не подлежат на квота што се намалува, па долгорочно се посигурни од HFC средствата со висок GWP.

Забелешка: пазарните податоци за застапеноста на транскритичните CO₂ системи во Европа се изоставени од овој текст додека не се потврди изворот.